Filosofie

Van begrijpen naar ervaren

Binnen de SFM staat de Filosofie van de Eenheid centraal. We onderzoeken de wijsheid van het christendom, Yoga & Vedānta, het boeddhisme en het soefisme en zoeken naar de verbindingen en herkenbare bewegingen die zich in deze verschillende tradities tonen.

Daarbij gaat het ons niet alleen om kennen en begrijpen, maar steeds meer om ervaren en ontmoeten. Wat gebeurt er wanneer eeuwenoude wijsheid niet alleen wordt bestudeerd, maar werkelijk de ruimte krijgt om te landen? Wat raakt je, wat opent zich en wat betekent dit voor de manier waarop je leeft?

Daarom werken we met satsang, stilte en nieuwe vormen als Ademend Lezen en Ademend Schrijven. Zo willen we oude én moderne spirituele teksten toegankelijk maken voor mensen van deze tijd.

Filosofie van de Eenheid

Vanaf het ontstaan van de Stichting Filosofie en Meditatie vormt de Filosofie van de Eenheid de rode draad in ons werk.

We bestuderen teksten en inzichten uit het christendom, Yoga & Vedānta, het boeddhisme en het soefisme. Niet om deze tradities met elkaar te vermengen of hun verschillen uit te wissen. Iedere traditie heeft haar eigen taal, beelden, geschiedenis en schoonheid.

Maar achter die verschillen worden soms verrassend herkenbare bewegingen zichtbaar.

Hoe gaan mensen om met lijden en verlangen?

Hoe wordt kennis tot wijsheid?

Hoe wordt het hart gezuiverd?

Wat gebeurt er wanneer het persoonlijke belang minder centraal komt te staan?

En hoe verandert onze verhouding tot onszelf, de ander en het leven wanneer het bewustzijn zich opent?

Juist in deze processen ontmoeten de verschillende tradities elkaar.

Van kennen en begrijpen naar ervaren en ontmoeten

In de loop van de jaren is binnen onze studies een belangrijke verschuiving ontstaan.

Kennis blijft belangrijk. We willen teksten zorgvuldig lezen, begrippen begrijpen en hun historische en filosofische achtergrond kennen. Maar daar hoeft het niet te eindigen.

We willen bewegen van kennen en begrijpen naar ervaren en ontmoeten.

Wat doet een tekst met je wanneer je hem niet alleen probeert te verklaren? Wat gebeurt er wanneer je even niet onmiddellijk een conclusie trekt, maar luistert? Wanneer woorden mogen resoneren en je ontdekt wat zij in jouw eigen leven zichtbaar maken?

Dan wordt filosofie iets anders.

Niet alleen nadenken over wijsheid, maar je erdoor laten aanraken.

De taal van de rede krijgt daarbij gezelschap van de taal van het hart. Begrijpen en ervaren hoeven elkaar niet uit te sluiten. Ze kunnen elkaar aanvullen en verdiepen.

Satsang — samen onderzoeken

Onze studies vinden zoveel mogelijk plaats in de sfeer van satsang: samenkomen rond dat wat werkelijk van betekenis is.

Daarbij zijn voor ons vijf kenmerken belangrijk:

• Een gezamenlijke focus — we komen samen rond een tekst, thema of vraag die onze aandacht draagt.
• Veiligheid — er is ruimte om te onderzoeken, te twijfelen, stil te zijn en ervaringen te delen zonder dat daar onmiddellijk een oordeel of advies op volgt.
• Gelijkwaardigheid — kennis en ervaring kunnen verschillen, maar niemand bezit de waarheid. Iedereen kan iets zichtbaar maken wat voor het geheel van betekenis is.
• Ontwikkeling van het geheel — we leren niet alleen individueel. Wat iemand inbrengt kan de hele groep verdiepen en wat in de groep ontstaat kan ieder afzonderlijk verder brengen.
• Diversiteit — verschillende achtergronden, ervaringen en gezichtspunten zijn geen hindernis, maar kunnen het onderzoek juist rijker maken.

Zo wordt een studie geen eenrichtingsverkeer tussen docent en deelnemer, maar een gezamenlijke ontmoeting waarin iets nieuws zichtbaar kan worden.

Ademend Lezen en Ademend Schrijven

Veel spirituele teksten zijn niet eenvoudig te lezen. Dat geldt voor oude geschriften, maar soms ook voor moderne boeken over filosofie en spiritualiteit.

De zinnen kunnen lang en compact zijn. Begrippen zijn onbekend. Vertalingen klinken soms plechtig of gedateerd. En onze huidige manier van lezen is sterk veranderd: we lezen veel, snel en vaak in korte fragmenten. Een tekst die vertraging en langdurige aandacht vraagt, kan daardoor al snel als moeilijk of zwaar worden ervaren.

Daarom ontwikkelen we binnen de SFM Ademend Lezen en Ademend Schrijven.

De tekst krijgt letterlijk meer ruimte.

Zinnen mogen ademen.

Er ontstaan natuurlijke rustpunten.

De cadans helpt om niet alleen met het hoofd te lezen, maar ook te luisteren naar de beweging van de tekst.

We lezen kleinere gedeelten, soms hardop en door verschillende stemmen. Daarna kan stilte volgen, zodat woorden niet onmiddellijk door nieuwe woorden worden verdrongen.

Het doel is niet om moeilijke teksten simpel te maken of hun diepte weg te nemen. Integendeel.

We zoeken naar een vorm waarin diepte toegankelijk wordt.

Filosofie als ontmoeting

Daarmee komen verschillende lijnen van ons werk bij elkaar.

De Filosofie van de Eenheid helpt ons verbindingen te ontdekken zonder verschillen uit te wissen.

Satsang schept de ruimte waarin we gezamenlijk kunnen onderzoeken.

Ademend Lezen en Ademend Schrijven helpen woorden opnieuw hoorbaar en ervaarbaar te maken.

En de beweging van kennen en begrijpen naar ervaren en ontmoeten brengt de filosofie terug naar waar zij voor ons uiteindelijk over gaat:

niet alleen weten hoe je naar het leven kunt kijken,

maar ontdekken wat er gebeurt wanneer je je werkelijk door het leven laat aanspreken.